Mars ve Dünya’da Permafrost

Permafrost, donmuş toprak anlamına gelmektedir. Permafrost, jeoloji dilinde birden fazla yıl boyunca donma noktası veya donma noktasının kalan topraktır. Çözünme olmadan donmuş halde bulunan toprak yada kayaçlardan oluşan zemini ifade etmek için permafrost terimi kullanılır. Permafrost terimi S.W. Muller tarafından ilk defa 1947 yılında ortaya konmuştur. Bu makalemizde Phoneix uzay aracının permafrost ile ilgili araştırmaları ve Mars Arktik çalışma alanlarıyla ilgili özetleyici bilgiler sunulmaktadır. Söz konusu makale aşağıda belirtilen kaynaklardan derlenerek asteroit.net sitemize eklenmiştir.

 

Phoneix Uzay Aracı Permafrost Araştırması

NASA’nın Phoenix uzay aracı 25 Mayıs 2008’de kuzey Mars’ın Arktik ovalarına indiğinde, gezegenin yüzeyine ilk bakışları arasında Dünya’daki kutup bilimcilerine tanıdık gelen bir manzara ortaya çıktı: donan ve eriyen permafrost içinde birbirine geçen çokgen şekillerin bir modeli mevsimsel olarak. Bu çokgen desenleri, önceki Mars görevlerinden alınan görüntülerde yakalandı ve Mars’ın kutup bölgelerinin büyük miktarda donmuş su barındırdığının kanıtları arasında yer alıyor.

 

Bu görüntü çifti, Phoenix’in indiği Mars yüzeyi (üstte) ile kuzeydoğu Spitsbergen, Svalbard’daki permafrost (altta) arasındaki benzerlikleri göstermektedir. Çokgen desenler, toprağın üst kısımları mevsimden mevsime çözülüp yeniden donduğunda permafrostta oluşur. Yer, kışın soğuğunda büzüşür, yazın eriyen suyla dolan küçük alanlar yaratır. Kış geri döndüğünde ve su donduğunda, çatlakları büyüten bir kama gibi davranır. (Dünya fotoğrafı büyük miktarda yüzey suyu gösterse de, işlem muhtemelen yüzeyin altında çok daha az su ile gerçekleşebilir.)

 

Mars Arktik Çalışma Alanı

Yeryüzünde permafrost, buzullar ve diğer donmuş ortamlar organik molekülleri, bakterileri ve mantarları yüz binlerce, hatta milyonlarca yıl boyunca koruyabilir. Phoenix uzay aracı, Mars Arktik‘in donmuş toprağını delecek, toprak örneğini buharlaştıracak ve buharların kimyasını analiz edecek bilimsel araçlara sahiptir. Bilim adamları, yüzeyin hemen altındaki buzun çözülüp çözülmediğini ve buzlu toprakta yaşamın bazı kimyasal bileşenlerinin korunup korunmadığını öğrenmeyi umuyorlar.

Dünya ve Mars permafrost karşılaştırması
Dünya ve Mars permafrost karşılaştırması

Mars’ın görüntüsü, ışığı insan gözüne benzer şekilde görünür dalga boylarında, aynı zamanda ultraviyole ve kızılötesinde gören uzay aracının Yüzey Stereo Görüntüleyicisi tarafından yakalandı. Bu görüntü, görüntüleyici tarafından ölçülen mor ve kızılötesi ışığın bir kombinasyonundan yapılmıştır.

 

Mars görüntüsü NASA/JPL-Caltech/Arizona Üniversitesi’nden alınmıştır. Dünya fotoğrafı, Olafur Ingolfsson’un izniyle.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir